بود ، يافتند و طبق قرار ، بنى هاشم از تبعيدگاه خود آزاد شدند . بدين‌ترتيب يكى از طاقت‌فرساترين دوره‌هاى رسالت پيامبر پايان پذيرفت . سختى وتنگدستى كه در شعب ابىطالب بر خاندان بنىهاشم وارد شد در نهايت بسيار دشوار و غم‌انگيز بود . آنان همچنين خسارتهاى فراوانى نيز متحمل شدند . زيرا محاصرهء اقتصادى واجتماعى بنى هاشم در نهايت به‌مرگ خديجه همسر پيامبر ، وابوطالب عمو وكفيل آن‌حضرت انجاميد . خديجه ، در همهء دردها و آرزوهاى پيامبر شريك آن‌حضرت بود و پيامبر را در برابر آزار و اذيتهايى كه از مردم متحمل مىشد ، تسلّى مىبخشيد و آن‌حضرت را در برابر دسيسه‌هاى قريش ياورى مىكرد . ابوطالب نيز حامى پيامبر بود و سدّى بزرگ در ميان او و قريش ايجاد كرده بود . ابوطالب سرور قريش و بزرگ بنى هاشم بود . از نظر منطق نظام اجتماعى آن روز ، حق مشروع وى بود كه از پيامبر دفاع كند ، چراكه وى پيامبر را به مثابهء فرزند خود مىدانست . در اين نظام انسان مىتواند ، از هر راه‌ودر همهء احوال از فرزندش دفاع كند ، حتى اگر فرزندش از طريقهء مردم آن ديار و دينشان به دور باشد . مرگ ابوطالب و خديجه درنظر پيامبر مانند ويران شدن دژى استوار بود كه بر دو پايه محكم قرار داشت . از اين رو ، اين سال را به نام « عام الحزن » ( سال اندوه ) نامگذارى كردند . زيرا پيامبر در اين سال به خاطر مرگ دو پشتيبان و مدافع بزرگ رسالتش ، شديداً متأثر و اندوهگين